Իմ գիրքը․ Վիլյամ Սարոյան

09.04.2026

Սիրելի Մ

Այսօր շատ ցուրտ է և ես չեմ կարող տաքանալ: Չեմ սիրում, երբ օրս առանց ստեղծագործելու եմ անցկացնում, դրա համար էլ նամակով գրում եմ իմ մտքերը: Չկարծեք, որ ես հանգիստ իմ սենյակում նստած եմ, տաք և ջերմ միջավայրում և բաներ եմ հորինում ցրտի մասին:

Շատ ցուրտ է, միակ բանը որը ինձ տաքացնում է դա իմ սուրճն է: Ցրտի պատճառով ոչինչ չեմ կարողանում մտածել: Ուզում էի մի քանի գիրք վառել, որ տաքանայի: Իմ գրադարանից մի քանի գրքեր հանեցի: Առաջին գիրքը մի ոչ հայտնի գրողինն էր: Այնքան վատ էր, որ արդեն լավն էր: Մյուսը գերմաներեն էր: Կարդացի մի քանի նախադասություն, ոչինչ չհասկացա և փակեցի, սակայն չվառեցի, չկարողացա: Մյուսը հիասքանչ տպագրություն ուներ, խիղճս չէր թողնում:

Վերջում նստած եմ իմ սենյակում, չգիտեմ ինչ գրեմ, դրա համար էլ գիրք վառելու մասին եմ գրում: Սակայն կարևորը ճիշտն եմ ասում: Ձեր հորինած պատմությունների մեջ ինչքան ուզում եք բռնություն դրեք, սակայն ներառեք այդ մարդու ամենօրյա կյանքը: Ոնց է արթնանում, աշխատանքի գնում, տուն գալիս, քնում, երազ տեսնում և նորից արթնանում: Մի մոռացեք դրա մասին: Չմածեք, որ ես ցրտի մասին բաներ եմ հորինում, բուն ճիշտն եմ ասում, ճիշտը..

02․04․2026

Փոքրիկ տղան իրենց տան մոտ տեսնում է մի տարօրինակ ու աղքատ մարդու, մեքսիկացուն։ Նա ուղղակի կանգնած էր փողոցում, լուռ էր ու ոչ մեկի հետ չէր խոսում։ Տղան ուշադիր դիտում է նրան ու նկատում, որ այդ մարդը շատ տարբերվում է մյուսներից իր հագուստով ու տխուր հայացքով։

Քաղաքի բնակիչները, մեծահասակները, սկսում են կասկածանքով նայել մեքսիկացուն։ Նրանց համար նա պարզապես մի թափառական է, որը կարող է վտանգավոր լինել։ Մարդիկ սկսում են վատ բաներ մտածել նրա մասին, սակայն նա ոչ մի վատ բան չէր արել։

Տղան միակն է, որը փորձում է հասկանալ այդ մարդուն։ Նա զգում է, որ մեքսիկացին շատ միայնակ է ու սոված։ Տղան տեսնում է նրա արժանապատվությունը. մեքսիկացին չի մուրում, չի խնդրում, այլ ուղղակի սպասում է ինչ-որ բանի։ Հետո պարզվում է, որ նա ընդամենը սպասում էր իր հայրենակիցներին կամ աշխատանքի հնարավորությանը

Մեքսիկացին հեռանում է քաղաքից այնպես, ինչպես հայտնվել էր լուռ ու աննկատ։ Բայց նրա ներկայությունը մեծ հետք է թողնում տղայի հոգում։ Տղան հասկանում է, որ այդ մարդը ոչ թե թշնամի էր, այլ մի դժբախտ ու միայնակ հոգի, որին ոչ ոք չփորձեց օգնել կամ գոնե ժպտալ։

ՄԲՀ․ Մեծ Բարի Հսկան

2․9-11․2026

Շուտով հսկաները հավաքվեցին, որ գնան փոքրիկ տղաներին և աղջիկներին ուտեն, սակայն Սոֆին այդպես չթողեց ամենը։ ՄԲՀ-ի հետ մի ծրագիր որոշեցին։

Քանի որ ՄԲՀ-ն երազներից լավ է, նա մի երազ ստեղծեց թագուհու համար, որտեղ թագուհուն հասկացնում են, թե ովքեր են հսկաները և ամեն գիշեր ինչ է լինում տարբեր երեխաների հետ։ Այդ երազի հետ գիշերը գնացին Լոնդոն և գտան թագուհու պատուհանը։ Երազը փչեցին թագուհու քունը, իսկ ՄԲՀ-ն Սոֆիին նստացրեց պատուհանագոգին, որպեսզի սպասի թագուհու արթնանալը և ամեն ինչ բացատրի։

Մի փոքր անց, երբ տաք ամառային արևը խփեց Սոֆիի մեջքին, թագուհին արթնացավ։ Եվ նա, և նրա ծառան զարմացան, տեսնելով անծանոթ աղջկա իրենց պատուհանագոգին։

Թագուհին չթողեց ծառային դուրս հանել Սոֆիին, որովհետև տեսել էր նրան իր երազում։ Սոֆին ամեն ինչ բացատրեց թագուհուն, շուտով Մեծ Բարի Հսկան էլ եկավ և իրար հետ որոշեցին, որ պետք է զինվորներ ուղարկեն Հսկաստան և պատժեն հսկաներին։

ՄԲՀ-ն զինվորներին ճանապարհը ցույց տվեց դեպի Հսկաստան և միասին նրանց բռնեցին հսկաներին և գցեցին մեծ փոսը, որտեղ 9 հսկաներն էլ մնացին և կրեցին կյանքի պատիժը։

2.4-8․2026

ՄԲՀ-ն երազներ էր ստեղծում երեխաների և մեծերի համար։ Նաև ՄԲՀ-ն պատմեց, որ հիասքանչ լսողություն ունի և լսել է, թե ինչպես է Սոֆին նրան պատուհանից նայում։

Նախաճաշելու ժամն էր։ Ի տարբերություն մյուս հսկաների, ՄԲՀ-ն մարդակեր չէ, այլ ուտում է զզվարունգներ։ Ամեն անգամ այդ զզվելի վարունգները ուտելիս այնքան է զզվում, բայց ստիպված պետք է ուտի, քանի որ զզվարունգներից և մարդկանցից բացի ոչ մի ուտելիք չկա։ Շուտով եկավ Արնակումը, հսկաներից ամենասարսափելին։ Սոֆին արագ թաքնվեց մի մեծ զզվարունգի ետևը։

ՄԲՀ-ն սարսափած Արնակումին համոզում էր, որ այստեղ ոչ մի մարդ չկա և նույնիսկ կակազում էր վախից։ Իսկ Սոֆին փորձեց արագ զզվարունգի սերմերը հանել և մտնել մեջը։ Մի միտք անցավ ՄԲՀ-ի գլխով, իսկ եթե զզվարունգ տալ Արնակումին, որպեսզի նա զզվանքից գնա այստեղից։ Արնակումը կծեց այն զզվարունգը, որտեղ էլ թաքնված էր Սոֆին։ Սոֆին հայտնվեց Արնակումի բերանի մեջ, բայց շուտով դուրս ընկավ, որովհետև Արնակումը թքեց զզվելի վարունգը և Սոֆին հատիկների հետ հավասար թռավ դես ու դեն։ Նրա բախտը բերեց, վայրէջք կատարեց ՄԲՀ-ի բաճկոնի գրպանի մեջ։ Երբ Արնակումը լքեց ՄԲՀ-ին, նա փորձեց մաքրել Սոֆիին։

ՄԲՀ-ն մի զվարճալի միտք ունեցավ։ Մինչև Սոֆին մտածում էր, թե ինչու է ՄԲՀ-ի կարծիքով պստիկները իրենց կյանքի կեսը քնում, ՄԲՀ-ն մի շեփորանման գործիք բերեց և Սոֆիին տարավ հետը, հսկաների մոտ։ Այդ շեփորանման գործիքը Սոֆին դեռ քաղաքում էր տեսել։

Երբ հասավ հսկաներին, հանկարծ սկսեց ավելի դանդաղ և թաքուն շարժվել։ Մոտեցավ քնած Լեշխփիշտին և հանկարծ․․ ՏՈՒՈՒՈՒ՜։

Լեշխփիշտը բացականչեց և սկսեց ճչալ։ Նա մտածեց, որ դա հսկա բռնող մարդն էր և ահա այստեղ սկսեց տուրուդմբոցը։ ՄԲՀ-ն վայելում էր հսկաների կռիվը և ճիչը, իսկ Սոֆին գրպանիկում քմծիծաղ էր անում։

ՄԲՀ-ն պատմեց, թե ոնց է երազներ գրում։ Վերցնում փոքրիկ թուղթ և գրում երազները այդտեղ։ Երազները իրենց կատեգորիան ունեն, տղաների, աղջիկների, տարօրինակ երազների․․․

Երբ Սոֆին կարդաց աղջիկների երազները, նա շատ ոգեշնչվեց, սակայն կարդալով տղաների երազները շատ զարմացավ և չհասկացավ, թե ինչն է դրա մեջ գեղեցիկ և քնքուշ։ Արագ-արագ սկսեց կարդալ երազները և մեկը-մեկից տարօրինակ էր․․․

2.26.2026

Վերմակի տակ մտած վախեցած Սոֆին հանկարծ նկատեց, որ մեծ հսկան, իր աչուկներով իրեն է նայում։ Պատուհանից ներս սողոսկեց, օձի նման, վերցրեց Սոֆիին։ Գիշերվա կեսին սրանից ավելի սարսափելի բան կա՞։ Հսկան մի ձեռքով բռնեց Սոֆիի վերմակից, որի մեջ Սոֆին վախից քարացել էր։ Հսկան այնքան արագ էր վազում, այնքան արագ․․․ Իր հսկա ոտքերը սլանում էին փողոցով։ Ամեն քայլը թենիսի սեղանի երկարությամբ էր։ Սոֆիի մտքով հանկարծ անցավ, որ հսկան այսքան արագ է վազում, որ տաք-տաք իրեն ուտի։

Սոֆիի չորս կողմը լղոզվում էր, իսկ քամին այրում այտերը և արցունքոտում աչքերը։ Երբ հասան տեղ, Սոֆին նկատեց ավելի մեծ հսկաներին, դա Հսկաստանն էր։ Պարզվեց, որ այն հսկան, ով որ իրեն հափշտակեց, իրականում Մեծ Բարի Հսկան էր, ՄԲՀ-ն։ Նա ամենահամեստ հսկան էր և մարդկանց չէր ուտում։ Սակայն նա պատմեց, որ մյուս հսկաները մարդակեր են և ունեն ճաշակ։ Օրինակ ՝ բանան սիրողները լիբանանցիներ են ուտում, հնդկաձավար սիրողները հնդիկներին են ուտում։ Իսկ մրսող հսկաները գնում էին Շոգլանդիա և շոգլանդացիներին ուտում, շոգող հսկաները ՝ էսկիմոսներ էին ուտում։

Այս ամենը շատ սարսափելի էր Սոֆիի համար։ ՄԲՀ-ն Սոֆիին հափշտակել էր, որովհետև նրա կարծիքով Սոֆին բոլորին կպատմեր հսկաների մասին և նրանց կպահեն վանդակներու, ինչպես գազաններին։ Քանի որ Սոֆին մարդ է, ով տեսել է հսկաներին, նրան չի թույլատրվում ետ գնալ իր քաղաքը, որովհետև բոլորին կպատմի հսկաների մասին։

ՄԲՀ-ն տառապում էր մեղքի զգացումով, մտածում էր, թե ինչ տխուր են հիմա Սոֆիի ծնողները, բայց Սոֆին պատմեց, որ նա որբանոցում է ապրում և չի հասցրել ճանաչի իր ծնողներին։ Պատմեց իր դաստիարակի մասին, թե ինչ դաժան է նա, երբ ինչ-որ մեկը չի պահպանում կանոնները։ ՄԲՀ-ն այնքան զայրացած էր դաստիարակի վրա, որ կարծես ուզում էր արդեն խեղդեր նրան։

Հետո Սոֆին փորձեց Մեծ Բարի Հսկային համոզել, որ պատմի, թե ինչ էր անում իրենց քաղաքում․․․

2.22.2026

Սոֆիի քունը չէր տանում, սակայն ննջասրահի բոլոր մյուս երեխաները արդեն յոթերրորդ երազն էին տեսնում։ Վարագույրի ճեղքից Սոֆիի դեմքին ընկել էր լուսնի լույսը, դրա պատճառով Սոֆին ի վիճաի չէր քնելու։ Սոֆին աչքերը փակեց և անշարժացավ, բայց դա էլ չօգնեց։ Ոչ մի տեղից շշուկ չկար, տանը արտասովոր լռություն էր։ Մի գուցե չարքերի ժամն է․․․

Մի անգամ մեկը իրեն թաքուն ասել էր, որ գիշերը ՝ չարքերի ժամին, երբ բոլորը արդեն քնած են, չարքերը դուրս են գալիս և անում իրենց գործը։

Սոֆին վերցրեց իր կլոր ակնոցները և մատների ծայրով մոտեցավ լուսամուտին։ Նրան հետաքրքրեց, թե ոնց է երևում աշխարհը չարքերի ժամին։ Ամենը մի տեսակ տխուր և ծուռ էր թվում, քար լռություն։ Հայացքը թեքեց փողոցի վրա ու հանկարծ նկատեց, որ դիմացի կողմից փողոցով ինչ-որ բան էր մոտենում, սև, լողլող մի բան․․․

Մանյունյա

2.12․26

Ես ու Մանյան իմացանք, որ մեր քաղաքի ամենագեղեցիկ աղջիկը ՝ Ագնեսան, ամուսնանում է։ Մեզ կանչել էին, որպեսզի տեսնենք Ագնեսայի հարսանեկան շորը։ Բոլոր աղջիկներն էլ երազում էին այդպիսի շոր ունենային։

Ճանապարհին, մենք տեսան Մարինկային, ասացինք, թե որտեղ ենք գնում և նա մեզ համոզեց, որպեսզի նա էլ գա մեր հետ շորը նայելու։ Երբ հասանք տեղ, Ագնեսան մեզ շատ ջերմ ընդունեց և քաղցրավենիք տվեց։ Սակայն Մարինկան չդիմացավ և պատմեց Ռիտայի (իր ընկերուհու) գաղտնիքը, նա պատմել էր Մարինկային, որտեղից են առաջանում երեխաները։ Երբ Տան իմացավ այս ամենի մասին, ապա Ռիտայի մայրիկը մի լավ ծեծ կերավ։ Ինչ լավ է, որ սա ճշմարտություն չէր։ Եվ մենք հանգիստ քնեցինք այս գիշեր։

2․5.26

Ամեն ինչ սկսվեց, երբ Մանյայն փչացրեց Միշա քեռիի նոր ածելին։ Միշա քեռին վաղուց էր փող հավաքում, որպեսզի այդ թանկարժեք <<Բրաունի>> ածելին գնի։ Միշա քեռիի ասելով, նա էլ տանը ման չի գա զուգարանի թղթի փոքրիկ մասերը դեմքին կպցրած։ Սակայն Տայի կարծիքով դա Միշա քեռու <<ոսկե ձեռքերից>> էր։ Մեր ընկերուհու ՝ Մարինային նվիրել էին մի ամսագիր ՝ լեհական ամսագիր։ Այնտեղ այնքան գեղեցիկ շիկահեր աղջիկներ կային․․․

Ես և Մանյան ուզեցանք նմանվել նրանց։ Շա՜տ էինք ուզում։

Հետո մենք հաճախեցինք Վալյա մորաքրոջ մոտ։ Փոքրիկ Պետրոսիկին տեսնելու։ Մարիամ մորաքույրը թթու էր դրել։ Մանյան այնքան թթու կերավ, որ կարմրեց և վատացավ, հետո Տան նրան դիտողություն արեց։ Շատ զզվելի դեղ էր։

Հետո ես նկատեցի, որ Մանյան բաղնիքում լացում է։ Նա տեսել էր իր ձեռքերի վրայի փոքրիկ մազերը և նեղվել էր։ Որոշեցինք, որ պետք է սափրենք։ Վերցրեցինք Միշա քեռիի ածելին և հեշտ ու հանգիստ սափրեցինք մեր ձեռքերը։ Հետո փորձեցինք սափրել Մանյայի խաղալիք նապաստակին, բայց դրա պատճառով ածելին փչացվ։ Դե իհարկե մենք երկուսս էլ մի լավ նկատողություն ստացանք։

Լրացում ` տոների ժամանակ կարդացել եմ երկու գլուխ:

Թե ինչպես է հայրիկը մառանից հանում գինին և մսյո (միսյե) Կարապետի մասին:

2.1.26

Վաղ աշնանը մեր քաղաքում շատ խառն էր։ Բոլորը ուտելիք էին գնում ձմռան համար և բոլոր տներում գործ էին անում։

Մենք էլ էինք խառը։ Մանյունյան ամբողջ օրը լոլիկ էր մաքրում, իսկ ինձ և քույրիկիս մայրիկը ուղարկում էր խանութ։ Հարիկիս մտերիմ ընկերը և համակուրսեցին ՝ Իգոր քեռին նամակներ էր ուղարկում հայրիկիս, և շատ տխրադալուկ։ Այնտեղ նա պատմում էր, թե ինչ վատ է գնում իր կյանքը։ Կինը նրանից հեռացել է, չի թողում աղջկա հետ տեսնվի, ոչ մի կենդանի չի կարող պահել, մեքենան վթարի է ենթարկել։ Հայրիկս նրան կանչեց մեզ մոտ։ Մայրս ուրախ-ուրախ թելադրում էր հայրիկին թե ինչ պետք է Իգոր քեռին բերի։ Նույնիսկ Տային զանգեց և հարցրեց, թե ինչ է Ռուսաստանից պետք։ Սակայն հայրս պատասխանեց, որ ոչինչ պետք չէ։ Մայրիկիս կարծիքով նա պետք էր ամեն ինչ հասցներ մինչև Իգորի գալը։ Տանը իսկական դժոխք էր։ Մայրիկը մեզանից տարաներ էր ուզում, սակայն շատ դժվար էր հիշելը թե որն է պետք։ Մինչև հասնում ես նկուղ, մտքիցդ թռնում է։ Եվ ամեն անգամ ետ էինք գնում նկուղ և վերցնում ճիշտ տարաները։

Մանյայի մոտ էլ էր դժոխք, ամբողջ օրը լոլիկ էր մաքրում, մատները արդեն ցավում էին։

Երբ Տան նրան ընդմիջում տվեց, մենք գնացինք խաղալու։ Բոլոր նորմալ երեխաները այս ժամերին դուրս են գալիս խաղալու, իսկ մեզ հետո մայրիկս ուղարկեց խանութ։ Այնտեղ մենք տեսանք մեր ընկերուհի Մարինային։ Նրա ձեռքում ինչ-որ կոնֆետ էր փայտիկի վրա։ Պարզվեց դա Չեխական Կոնֆետ է։ Մեզ թողեց որ լզենք այդ կոնֆետը։ Մեզ շատ դուր եկավ այն։ Մենք նրան խոստացանք, որ կոնֆետներ ենք բերելու նրան ՝ Ռուսաստանից, եթե նա մեզ տա իր կոնֆետը։ Նա համաձայնվեց։

Իսկ Իգոր քեռուն հայրս բուժեց և նա հետ գնաց Ռուսաստան, կնոջ հետ բարիշեց, նոր ավտո գնեց և կատու ունեցավ։

12.12.25

Շատ մութ էր ու ցուրտ։ Ես քայլում էի անտառի արահետներից մեկով։ Կողքից ասես ինչ-որ մեկը շշնջար․ <<հանկարծ չշրջվես, հանկարծ չշրջվես․․>>։

– ՆԱՐԻՆԵ,- ճիչը հանկարծակի մոտիկից լսվեց։

Ես աչքերս բարձացրի ու սարսափով հետ ցատկեցի․ հենց իմ առաջ կաղամբի գլուխ էր։ Ահավոր վախեցա։

– Միայն թե ինձ մի կերե՛ք,- հազիվ ասացի ես։

– Նարկա, լրի՞վ ես խելքդ թռցրել,- Մանյայի ձայնով բարկացավ անտառի ոգին։- Քիչ չի մի գլուխ տրտնջում ու քացով խփում ես, հետն էլ խնդրում ես, որ քեզ չուտե՞մ։

Ես իսկույն արթնացա։ Այս ամենը երազ էր։

– Մանյա, դո՞ւ ես,- թեթևացած շշնջաի,- չես պատկերացնի ինչ ահավոր երազ տեսա։

– Սսկվելո՞ւ եք, թե՞ չէ,- փնփնթաց Կարինեն։

Մենք լռեցինք։ Գիշերվա երեքն էր, իսկ մենք զրույց ենք ունենում։ Կարինեն քնելու ժամանակ ահավոր խռմփացնում է, ահավոր։ Պետք է հասցնես քուն մտնես մինչ Կարինեն կսկսի խռմփացնել։ Կարինեն քնեց, և իր պատճառով մենք չենք կարողանում քնենք։ Մանյայի հետ սկսեցինք երազանք խաղալ։ Երազանք խաղալը մեր նախընտրած զբաղմունքն էր։ Խաղի էությունն այն էր, որ մենք հերթականությամբ թվարկում էինք բաներ, որ երազում էինք, բայց որոնք տարբեր պատճառներով անհասանելի էին։ Ազնվամորու ամով ծամոն, <<Երեք ընկույզ Մոխրոտի համար>> ֆիլմի Մոխրոտի շորը, յոթներանգ ծաղիկ, տիկնիկ։

Մենք նորից սսկվեցինք, փակ աչքերով պառկել էինք։ Կարինեն առաջարկեց գնանք մայրիկի բերաց տապակած հավը ուտենք։ Կեսից հայրիկը մտավ խոհանոց և միացավ մեզ։ Շատ լավ <<ընթրիք>> ունեցանք։

11.28.25

Մանյայի հարևաններից մեկը ՝ Վալյա մորաքույրը, ուներ դստեր, որոնց պահում էր շատ խիստ, նույնիսկ դուրս չէր թողնում։ Ով ուզում էր աղջիկներից մեկին իր տուն հարս տանել, միանգամից մի վատ բան էր գտնում այդ մարդու մեջ։ Բանն այն էր, որ Վալյա մորաքույրը և Տան ամեն օր կռվում էին։ Վալյա մորաքույրը Տային ասում էր, որ որդուդ հանգիստ չես թողնում, մի մետրից հեռու չես թողնի գնա, իսկ Տան պատասխանում էր․

– Հըլը աղջիկներիդ նայի ինչ վիճակն ես գցել,- ասում էր նա,- ինչ քո ամուսինը թռել է քեզնից, դառդդ գցել ես էս խեղճ էրեխեքի վրա։

Եվ այսպես ամեն օր․․

Սակայն ամեն պատերազմ իր վերջը ուներ, խաղաղությունը։ Եվ այդ վերջը իմ մորական կողմի տատիկս էր։ Տատիկս հայրիկիս հետ մի փոքր տարօրինակ հարաբերություն ունի։ Մի անգամ, երբ նա եկել էր մեր տուն, հայրիկս գիշերվա կեսին գնացել էր ջուր խմի։ Քնած-քնած վերադարձել տուն և մայրիկի գիրկը մտել։ Պարզվեց, որ նա մայրիկս չէր, այլ․․ Տատիկս։

Այդ պատմությունից հետո նրանց համար ամեն տատիկիս հյուր գալը հիշեցնում էր այդ գիշերը։

Անցնենք Տայի և Վալյայի կռվին։ Երբ տատիկիս հետ գնում էինք Մանյայի մոտ տորթով և քաղցրավենիքներով, տատիկս տեսավ, որ Տան և Վալյա մորաքույրը կռվում են։ Դիտողություն արեց երկուսին։

– Բացատրի՛ր, Նաստյա ժան,- ոնց ես հաշտվում այս բռի, աննորմալ կնոջ հետ,- ասում էր Վալյա մորաքույրը։

Տան չդիմացավ և բացականչեց։

– Նիկոլայի բոզ,- ասաց նա։

Բոլորը շշմած նայում էին, իսկ Վալյա մորաքույրը, երբ ուշքի եկավ, նրա մոտ վազեց իր դստերից մեկը։ Ինչ-որ բան շշնջաց։ Վալյա մորաքույրը զարմացավ և լացելով գնաց իրենց բակ։ Մեծերը վազեցին նրանց հետևից, իսկ Տան հրամայեց մեզ տուն գնալ։

Մենք ինչ ասես մտածում էինք, Տան գնում է Վալյա մորաքրոջը սպանի՞։ Արդեն ամբողջ քաղաքով լուրը տարածված էր։ Երբ մենք հետ գնացինք, տեսանք, որ տատիկս թևերը քշտած նստած է։ Պարզվեց, դստերից մեկը ՝ Մարիամը, ծննդաբերում էր։ Բալիկը շատ նման էր Վալյա մորաքրոջը ամուսնուն, Պետրոսին, դրա համար էլ անունը դրեցին Պետրոս։

11.21.25

Մենք Կարինկային գեղարվեստական դպրոցից վերցրեցինք դասից հետո և խնդրեցինք, որ նա հերթի մեջ տեղ ազատի մեր համար, նա արդեն գերազանցում էր այդ կարողությունը։

Երբ վերջապես տեղ գտանք, մի տատիկ իր այծի հետ եկավ, իսկ ամբոխի մեջ ոչ ոք չէր ուզում սեանս մտնել այծի հետ։ Տատիկի հետ կռիվ էին անում գրեթե բոլորը և բողոքում, իսկ տատիկը պատասխանում իրենց բողոքներին ՝ անիծելով։ Մինչ կռիվ էին անում, մենք ավելի առաջ անցանք հերթի մեջ։ Եկավ տոմս վաճառողուհին, իսկ ամբոխը ավելի ու ավելի խառնվեց։ Բայց շնորհիվ Կարինկայի, մենք գնացինք հասանք սեանսը և սկսեցինք վայելել ֆիլմը։ Դրանից հետո մենք դուրս եկանք դահլիճից, չիմանալով, որ տանը Տան մեզ պատերով էր տալու, որովհետև ինչ-որ ֆիլմի պատճառով երաժշտական դպրոցի դասը բաց ենք թողել։

11.16.25

Դասի էինք։ Մանյան ինչպես միշտ ուշանում էր։ Հապճեպ մտնելով դասարան, Սերգո Միխայլովիչը հարցրեց, թե ինչն էր նրա ուշացման պատճառը այս անգամ։ Երբ Մանյան ասաց, որ Զիտա և Գիտան են ցույց տալու ամբողջ դասը փուստ գնաց։ Բոլորը գոռում, ուրախանում և դասին ուշադրություն չէին դարձնում։

– Օհ ոչ,- ասում էր Սերգո Միխայլովիչը։

Բայց այդքան հեշտ չէ տոմս գնել և վայելել ֆիլմը։ Մինչև այդ պետք է անցնես կիլոմետրանոց հերթ, որովհետև տոմս վաճառողուհին միայն 30 րոպե առաջ գալիս տոմսերը վաճառելու։ Նաև հերթը գրավում էին տատիները, ընդամենը որ բամբասեն հերթում կանգնածների մասին։ Բանն այն էր, որ տոմսը անկապ թերթիկ էր, վրան տեղ-շարք չկար, դու ինքդ պետք է ազատ տեղ գտնես և գրավես այն, որովհետև միշտ տոմսերը ավելի շատ են քան նստարանները և մի քանիսն էլ իրար սպանում էին տեղի համար։ Վերջը կեսը կանգնած էր մնում կամ նստում էր աստիճանների վրա։

Կարծում եմ, լավ բացատրեցի այն զոհաբերությունները, որը պետք է անել, որպեսզի վայելել ֆիլմը։

11.14.25

Խոսալով այդ աղջկա հետ իմացանք, որ նրանց հեռուստացույց չեն նայում, կոնֆետ չեն ուտում և այն ինչ-որ մենք անում ենք, նրանց համար մեղք է։

Մենք շարունակեցինք ճանապարհը։ Հենց հասանք տեղ, Մանյային շատ դուր եկավ բժիշկը, բայց ինձ ընդհանրապես դուր չէր գալիս նա։ Մանյան վայրկյանական վեր թռավ տեղից և բացեց կոկորդը, որ բժիշկը ստուգի։ Ոչ, ես երբեք թույլ չեմ տա նրան դիպչել ինձ։ Ինձ քարշ էին տալիս բասկաթոռին, որպեսզի բժիշկը կոկորդս նայի, բայց ես ամբողջ ուժով բռնված էր բժիշկի շալվարից։

Ամեն ինչ անում էի, որ դուրս պրծնեի այդտեղից։ Շալվարը ճղեցի, քաշեցի հանեցի վրայից։ Հայրիկիս խայտառակ էի արել նրա ընկերոջ դիմաց։

11․11-12․25

– Աղջիկներ, գոնե մի քիչ ընդունա՞կ եք լռելու։

– Չէ, հայրիկ,- զեկուցեցի ես,- տեղնուտեղը սրտներս կխառնի։

Մանյան առաջարկեց շրթհարմոնով նվագենք։ Հայրս միանգամից ասաց, որ պետք չէ։

– Երգում են, թող երգեն,- արթնացավ Միշա քեռին և ծիծաղաց,- արդեն մոռացել էի, որ սենց սանրվածք ունես։

Կրասնոսելսկի շրջանը վաղուց բնակված էր Մոլոկաններով, որոնց էստեղ էր աքսորել դեռևս Եկատերինա Երկրորդը։

– Մի տեղ կանգնիր ծխենք,- խնդրեց Միշա քեռին։

– Ավտոկայան կմտնենք,- առաջարկեց հայրիկը,- ծխելուց բացի սուրճ էլ կխմենք։

Մենք մնացինք մեքենայի մեջ մենակ։ Ուսումնասիրելով մոլոկաններին, մենք գտանք մի Ալյոնուշկա։ Ամեն ինչը այնտեղ սքանչելի էր։ Տնակների շարքը, զգեստները․․․

Մանյան գոռաց․

– Ալյո՜-նու՜-շկա՜։

– Չյե՛,- ասաց աղջիկը,- ես Ալյոնուշկան չեմ, ես Վարյան եմ։

Մենք նրա անունը խառնեցինք և ասացինք Վանկա, դրա պատճառով նա մեզանից նեղացավ։

11․09․25

Դուրս գալուց առաջ հայրիկիս մայրիկս մի լավ <<մազակտրում>> արեց։ Հայրիկս ամեն անգամ հայելու մեջ նայելուց բարկացած նվնվում էր։

– Ծայրահեղ դեպքում կքաչալացնենք,- ասում էր մայրիկս։

Հայրիկիս ամբողջ օրը ծաղրում էինք մենք և Միշա քեռին։

Ես նմանացնում էի նրան Եմելյան Պուգաչովին։ Չնայած, չէ, Պուգաչովի հետևի մազերը ավելի երկար են․․․

– Յուրիկ-Յուրիկ,- արցունքոտվեց Միշա քեռին։

– Եվս մի խոսք և կգնամ առանց քեզ,-բարկացավ հայրս ընկերոջ վրա։

Ամբողջ 70 կմ-ը ես ու Մանյան երգում էինք մեր երգչախմբի ամբողջ երգացանկը։

11․02․25

Իմ ականջը օրերով ցավում էր։ Մայրս հայրիկիս համոզեց, որ ինձ տանի Երևան, լավագույն ականջաբույժի մոտ։

Միշա քեռին էլ ուզեցավ գա, բան պետք էր տաներ Երևան, իսկ նրա ավտոյի վրա նեղացել էր։ Տան համոզեց, որ Մանյային էլ տանենք մեր հետ։

10․24․25

Մեր գեղեցկության մասին մտածելու տարիքն էր։ Երկուսս էլ տասնմեկ տարեկան էինք։ Ես մի անգամ մայրիկին մոտեցել և գանգատվել եմ քթիս մասին։

– Դա հռոմեական քիթ է,- ասաց նա,- այդ քթից ունեին աստվածներն ու աստվածուհիները։

Մանյան նեղվեց, նա էլ էր ուզում աստվածուհու քիթ ունենալ։

Հիմա մենք մանկական սենյակում լուռ նստած ենք։ Մանյան ձև հորինեց, որ հռոմեական քիթ ունենա։ Ես դուռը պետք էի ամբողջ ուժով փակեի Մանյայի քթին, իսկ Կարինկան բռնում էր Մանյայի գլուխը, որ հավասար մնա։ Կապույտ ուռած քթով ետ եկավ Մանյան մայրիկի դեղատուփից։ Պատմեցինք մայրիկին, որ Մանյան կոտրել է լույսամփոփը։ Նա էլ էր վախեցած։ Մայրս ասաց, որ եթե Տան Մանյային այս քթով տենա, մի փոքր խիղճ կհայտնվի իր մոտ։

Երբ մայրիկը գնաց, Մանյայի մոտ նորից միտք առաջացավ։ Կարինկան ասում էր, որ 38-ի Մարինան պատմում էր, թե աչքերով նայես քթիդ ու գլխիդ մի ուժեղ բանով տան, ընդմիշտ շլդիկ կմնաս։ Մանյունյան Կարինկային ասաց, որ ինքը խփի գլխին։ Իսկ ես ուզում էի այդ դաժան տեսարանի հեռու փախչել։ Կարինկան ուժեղ տվեց Մանյայի գլխին։ Մանյան չշլդիկացավ, ասաց, որ ավելի ուժեղ պիտի խփի։

Ես գնում էի մայրիկին արդեն ասեի, թե ինչեր են անում, երբ նա մեր գոռոցներից եկավ։ Նորից պատմեցինք ինչ էինք ուզում անեինք։ Մայրս էլ չթողեց շարունակեմ և մեզ մի լավ ծեծ ու ջարդ արեց։ Հետո մի դասախոսություն կարդաց մեր գլխին խեղության ու շլության մասին։

Ես և մայրիկը ուղեկցեցինք Մանյային տուն։ Մայրիկս ասաց, որ կզբաղվի Մանյայի պաշտպանության գործով։ Ես ու Մանյան սպասում էինք բակում։ Մայրս դուրս եկավ գզգզված մազերով, աչքի տակ կապտուկ ունենալով։ Ասաց, որ հիմա հաստատ Մանյային բան չի լինի։

10․23․25

Ամեն շաբաթ օրը Տան հայտարարում էր քիմ-մաքրում իր տանը։ Սակայն նրա մաքրելը ընդհանրապես նման չէր սովորական տնային տնսեսուհիների մաքրմանը։ Նա երբեք չէր թողնում փոշու փոքրիկ հատիկ։ Տեղաշարժելով կահույքը, մաքրելով պատուհանները (փառք աստծո միայն ներսից, տանը հարյուր հատ պատուհան կար)։

Մանյունյային պրտելով մինչև չճռճռոցը չկա, Միշա քեռին լավ էր պրծել, ինքնուրույն էր լողանում։ Այդ ժամանակ ճանճերը շատ էին։

Տան ճանճերին ատում է մի այլ ձևի։ Նա մի եքա զինանոց ուներ ճանճասպաններով լի։ Ես զանգեցի Մանյային, որպեսզի փրկեմ նրան Տայի վտանգավոր մաքրումին։ Նա համոզեց ինձ, որ ես ինքս գամ, ինչ-որ բան է եղել։

Մանյան կոտրել է Տայի Լենինգրադից բերած որմնալամպի լուսամփոփը։ Ուշադրություն դարձրեք, ՉԵԽԱԿԱՆը։ Շունչս կտրվեց։ Պատմությունը, թե ինչպես է Տան մի ամբողջ օր Լենինգրադում հերթի կանգնել ջահի ու որմնալամպիհամար անգիր գիտեինք։ Տայի հերոսությունն այն չէր, որ անհավանական հրմշտոցի ժամանակ ձեռք է բերել սքանչելի գեղեցկության աշտանակները։ Այլ այն, որ երբ նա տուփերով վերադարձել է հյուրանոց ու լուսամփոփներից մեկի վրա ճաք հայտնաբերել, թարմ հետքերով հետ է գնացել խանութ, գրոհով գրավել վաճառասեղանն ու գործակատարուհուն ստիպել, որ ճաքած լուսամփոփը փոխի չվնասվածով։ Ինձ թվում է <<Լույս>> խանութի աշխատողները երբեք չեն մոռանա Տային։

Մանյայի տեսքը խղճալի էր։ Գնում էինք մեր տուն, երբ ճանապարհին տեսանք Կարինկային հերթական ճղված շորերով, դեմքին ածուխ քսած։ Նրանից փախնում էին բակի տղաները և մի շների ոհմակ։ Կարինկային փորձեցինք թաքցնել մայրիկից մեր հետևում, բայց նա այնպես հայացքով նայեց, որ ես ու Մանյան ետ քաշվեցինք։

10․22․25

Երեք օր անց, մեր ֆուտբոլի երկրպագուները վերադառնում են տուն։ Ահավոր տրամադրություն ունեին։ Միշա քեռին մի բան ասեց, որը բարկացրեց հայրիկին։

Հայրիկս բարկացել էլ, որովհետև Միշա քեռիի ասածը հիշացրեց նրան իր տղա ունենալու երազանքի մասին։

Բանն այն էր, որ հայրիկիս մոտ միշտ աղջիկ էր ծնվում։ Նա նախօրոք պլան էր հորինել իր երեխաների համար։

Երբ ես ծնվեցի նա ասաց, որ առաջին պլանը արդեն կատարված է, հաջորդը հաստատ տղա է լինելու։ Անունս դրեցին Նարինե։ Ծնվեց երկրորդ աղջիկը, հայրս չհուսահատվեց։ Ծնվեց երրորդ աղջիկը և նա արդեն անհանգիստ էր և տխուր։ Ահա երբ ծնվեց չորրորդ աղջիկը, նա արդեն շատ վատ էր։ Հաց չէր ուտում, ամբողջ օրը տխուր։ Բարեկամները անհանգստանում էին նրա համար։ Այդ ժամանակ հայրս Միշա քեռիի հետ արդեն մոտիկ ընկերություն էր անում։

10․21․25

Հունիսի 24-ի ուշ երեկոյան հնչաց միջազգային հեռախոսազանգ։

– Պատասխանեք, Թբիլիսին է,- հնչաց օպերատորի ձայնը։

– Ալո, ալո Նա՞դյա,- խշխշոցի ու ճռճռոցի միջից լսվեց հայրիկի ձայնը։

– Ես եմ։ Ի՞նչ է պատահել,- բացականչեց մայրս։

Հայրիկիս մեքենան փախցրել են։ Միշա քեռին գնացել էր բեռնախցիկից ծխախոտ հաներ, էդ պահին ինչ-որ բանով հարվածել են և փախցրել մեքենան։

– Միշան ո՞ղջ է։

– Իհարկե ողջ է,- բարկացավ հայրս,- ողջ առողջ է, նույնիսկ ուղեղի ցնցում չի ստացել։

Հայրս ասաց, հազար ռուբլի է պետք ուղարկել։ Այնտեղ քրեական մաֆիա է։ Հայրս զանգել է իր զարմիկ Յուրիկին, որը Մոսկվայի քրեական հետախուզության լավագույն խուզարկուներից մեկն է եղել, մեզ հետ կապվել են մարդիկ, խնդրում են մեքենայի համար հազար ռուբլի, թե չէ էլ երբեք մեքենան չենք տեսնի։

10․20․25

Իմ հայրիկը և Միշա քեռին գնում են ֆուտբոլ նայելու Թբիլիսիում։ Ֆուբոլի 44-րդ առաջնությունը, հանդիպելու էին Թբիլիսիի <<Դինամոն>> և Երևանի <<Արարատը>>։

Եթե չեմ սխալվում, դա կյանքի ու մահի հարց էր։ Պարտվելը ՝ ավտոմատ հեռացումն է բարձրագույն լիգայից։ Նրանք պարտավոր էին մեր թիմը աջակցել։

Սկզբում Տան և մայրիկը չթողեցին նրանց, բայց հետո մի կերպ գնացին։

Գնում էին կոպեկանոցով (հայրիկի մեքենան)։

10․13․25

Տայի վերմակներ և ներքնակներ կարելու ժամանակն էր։ Երբ մենք տուն եկանք, տեսանք, որ դրսում ինչ-որ բան է դրած ՝ ձյան նման։

Ես ու Մանյան սկսեցինք վայելել ամառվա ձյունը և իրար վրա թափելով ամբողջ բակը <<ձյուն>> արեցինք։ Տան մեզ մի մեծ մեղածասծո արեց և մենք թաքնվեցինք նրանից։

Այնքան վախեցած էինք, որ ստիպված այդտեղ էինք <<դատարկվում>>։

9.26.25

Ամբողջ երեկոն Մանյան իրեն վատ էր զգում, որ վատ պահեց Օլեգի մոտ։ Թե ի՞նչ ճանճ էր կծել նրան․․․ Ես առաջարկեցի ներողություն խնդրի, բայց այնպես, որ ոչ ոք չլսի։
Մեզ կանչեցին հյուրերին դիմավորելու։

Մենք նվերներ էինք նվիրում Օլեգին, որը չէր դուր գալիս իր մայրիկին (և Օլեգին)։ Վերջում Մանյունյան հիասթափվեց Օլեգից և ազատվեց սիրուց։

9.19.25

Ամառանոցում, երբ Մանյունյան գտնում է իր սերը, նա շուտով հիասթափվում է նրանից։

Ամեն ամառ մեր ընտանիքը գնում է սար, որտեղ մի բլրի կատարին փոքրիկ ամառանոց ունեինք։ Անասելի երջանկություն էր այնտեղ հանգստանալը։

Սարերի օդը ինչպես միշտ մաքուր էր։ Մանյայի սիրելիի անունը Օլեգ էր։ Առաջին հանդիպմանը մենք քարացած նայում էինք վրան, իսկ Մանյայի մեջ ասես ինչ-որ չար հոգի մտած լիներ։

Նա շատ գեղեցիկ էր խոսում և ջերմ։

9.12.25

Տան երբ ասում է Մեղայ ասծո, դա նշանակում է, որ հեսա վատ բան է լինելու։ Գնչուների ժամանակն էր։

Գնչուներից մեկը Տային հարցրեց, ուզո՞ւմ է, որ բախտը գուշակի։ Ձեռքերը պատուհանագոգին հենելով։ Տան ասաց մեղայ ասծո։ Ես և Մանյունյան սեղանի տակից գնչույին ցածր ձայնով ասում էինք ՝ փախեք, պետք չէ։ Վերջում Տան զայրացավ և կողքի թավան գցեց գլխին։

Հինգ կար դրեցին գնչույին։

Տան կռվում էր վաճառականների հետ, որովհետև իրանց ծիրանները ոչ թե ծիրան են, այլ ծիրանաչիր։ Տան այսքան ժամանակ այնքան էր ջեմ և մուրաբա սարքում․․

Ագաթա Օդլի․ Խորհրդավոր բանալին

– Ուրեմն տեսել ես, որ այգում մի ծեր կին մոտոցիկլետի տակ է ընկել և ուզում ես հետաքննե՞նք,-Լիամը նայեց նոթատետրիս,- Դասարանում ենք, դասը շուտով կսկսվի։

Հետո ասաց․

– Ախր մարդիկ հա էլ մեքենայի տակ են ընկնում, ինչո՞վ է այս դեպքը տարբեր մյուսներից։

– Այդ կինը կարևոր մարդ էր, մտածում եմ վրաերթ էր։

Լիամին առաջարկեցի իմ հատ գալ և հետաքննել գործը, բայց նա չհամաձայնվեց։ Շուտով մաթեմատիկայի ստուգողականն էր, իսկ Լիամը սիրում էր ստուգողականներ։

Դասից փախնելը ամենահեշտն էր, ուղղակի պետքարան ես խնդրում և արագ թռնում դասից։ Ես այդպես էլ արեցի։ Արագ հասա դեպի բակ, հետո մաթեմատիկայի կաբինետներով անցա, որտեղ աշակերտները դեռ դաս էին անում։ Լսեցի ուսուցիչի քարոզը, անմեղության և կանոնների մասին․․․

3․14․25

Դպրոցը պատած էր երկաթե, տոկից դարպասներով։ Արանքներում երկու աղբաման տեսա և մտա երկուսից մեկի մեջ։ Շուտով քայլեր լսեցի։ Դա Դեյվն էր։

Նա եկել էր որպեսզի աղբը թափել։ Աղբամանի մեջ ինձ տեսնելով գլուխը օրորեց և թողեց շարունակեմ հետաքննությունը։

Շուտով դուրս եկա աղբամանից և աղբանոցում հայտնվեցի

Բոլոր անցորդները ինձ էին նայում, ասես դև լինեի:

3.21.25

Միանգամից գնացի ԹԱԸ (Թագավորական աշխարհագրական ընկերություն)։ Այդ կինը հարգված անդամ էր այդ ընկերությունում։

Ճանապարհին տեսա Լյուսիին, հայրիկիս հետ էր աշխատում։ Նա ինձ մի մատիտ տվեց, ասաց որ գտել է <<դեպքի վայրում>>։ Մատիտը վերցրեցի և շարունակեցի ճանապարհը։ Հանկարծ այգում զգացի, որ ինչ-որ մեկը ինձ հետևում էր։ Նայեցի շուրջս

Էմիլը, ով աշխատում էր այդտեղ ինձ ինչով կարողացավ օգնեց, մատիտը ասաց, որ կուսումնասիրի։

Երբ ԹԱԸ-ից դուրս եկա, ինչ-որ մեկը բերանս փակեց, բռնեց ինձ և տարավ խավարը։

Տղամարդու մի ձայն մրթմրթում է․

– Շատ ես սիրում քիթդ ամեն տեղ խոցել, հա՞։

Փաստորեն այգում ինձ ինչ-որ մեկը հետևում էր։ Փորձում եմ դուրս պրծնել, բայց ոչինչ չի ստացվում, շատ ամուր էին բռնել։ Ինքնապաշտպանության գրքի հնարքները հիշում եմ և մի քանի բան անում եմ։ Նա գոռում է, բայց ինձ բաց չի թողնում։

– Քիթխոթան խառնակիչ ես, Ագա՛թա։

Այտիս զգում եմ նրա խոնավ, տաք շունչը։ Վրայից վիսկիի և Շանել Բլու սափրվելու լոսյոնի հոտ է գալիս։

– Հը, վախենո՞ւմ ես։ Լավ, թե քեզ համար չես վախենում, բա հա՞յրդ։ Ի՜նչ տխուր կլինի, եթե որբ մնաս, չէ՞։ Այս ամենինչը չէր եղել և չի լինելու։

Վերջինը բանը որ զգացի, այդ ինչ-որ հեղուկի հոտ։ Աչքերիս դիմացը սևանում էր։

3.25.25

Խավար էր, փորձում եմ ազատվել տանջանքից։ Կամաց-կամաց գնում եմ դեպի լույսը։ Մարդկանց ձայներ են լսվում։

– Տեղ տվե՛ք, տեղ տվե՛ք,- ինչ-որ տղամարդու ձայն եկավ,- ես բժիշկ եմ։

Աչքերս բացեցի, տեսա մի ալեհեր մարդ է, հայրիկից հաստատ մեծ չէր։ Նա հանգիստ և թույլ թևս բռնելով հենեց ինձ պատին, որ պատիհ հենված նստեմ։

– Լա՞վ ես,- ասում էր նա։

Ես պատասխանում էի, որ լավ եմ։ Վրայից օծանելիքի հոտ էր գալիս, բայց որ օծանելիքի ՝ չգիտեմ։

Նա ոնց որ հրեշտակ լիներ։ Առաջարկեց գնամ ջուր խմեմ։

Փողոցում շատ շոգ էր։ Ոտքերս դողում էին։ Կոկորդս չոր էր և ջրի կարիք ուներ։ Ես մի մոտակա պանդոկ մտա։ Երեխաներին առանց մեծերի ուղեկցությամբ պանդոկ արգելվում է մտնել, բայց ուրիշ ելք չունեմ։

Մտնում եմ, մոտենում եմ բարմենին և մի բաժակ ջուր խնդրում։

– Երեխաներին արգելվում է պանդոկ մտնել,- ասում է նա խոժոռելով դեմքը։

– Լավ գոնե մի քիչ տուր աղջկան, Սթեն,- ասում է բարի մոտ նստածը,- դրսում շոգ է։

Բարմենը ասաց, որ պետք է ջրի հետ մի բան էլ առնեմ։ Գետնանուշ ուզեցի։ Բարմենը մոտենում է գազով և անգազ ջրի մեքենային։ Ոչինչ չի գալիս, մի երկու կաթիլ է կաթում։ Ստիպված էի շշով գնել։

Ավտոբուսի փող էլ չունեի, ոտով գնացի տուն։ Մարգագետնով մեր տնակի կողմով քայլելիս երկու հոգի նստած եմ տեսնում։ Մեկը հայրս էր, իսկ մյուսը մոտոցիկլետով մի մարդ։ Հատուկ գլխարկով էր, բայց հասկացա, որ կռվում են։ Գլխիս մեջ այն ԹԱԸ-ի դիմաց ինձ վրա հարձակվողի բառերն են, <<Ի՜նչ տխուր կլինի, եթե որբ մնաս, չէ՞>>։

Մոտոցիկլետով մարդը արագ քշեց գնաց այնտեղից։
<<Ի՜նչ տխուր կլինի, եթե որբ մնաս, չէ՞>>։

Արագ վազում եմ հայրիկիս գիրկը, հարցնելով, թե ոնց է իրեն զգում։
<<Ի՜նչ տխուր կլինի, եթե որբ մնաս, չէ՞>>։

– Ագա՛թա,- բացականչեց,- ի՞նչ ես այստեղ անում։

Մտքերիս մեջ ընկած մոռացել էի, որ պետք է հայրիկիցս աննկատ հասնեմ տուն։

3.26.25

– Հաստա՞տ, հո քեզ չի՞ վնասել,- մի քայլ հետ եմ գնում, որ դեմքին նայեմ։

– Վնասե՞լ, իհարկե ոչ։ Ուղղակի ասում էի՝ թույլ չեմ տա, որ իր ապուշ մոտոցիկլետով այգում քշի։ Նայի, մարգագետնին ինչ ակոսներ է արել։ Տնօրենդ էր զանգել։ Ասաց, որ էսօր ոչ մի դասի չես եղել։ Ասեց, որ դասերից փախչել ես։

Թուքս բերանումս չորանում է։

– Հա՜․․․ էդ․․․,-ասում եմ ես։

Առաջ էլ է պատահել, որ հայրիկը վրաս բարկանա, բայց այսպես բարկացած երբեք չի եղել։

Մեր կողքով շների հետ զբոսնողներ են անցնում, ու ինձ համար ամենավատը կեղտոտ պատառոտված շորերով մարդկանց աչքին երևալն է։ Մինչև ինձ տուն է ուղարկում ՝ կարգադրելով, որ սենյակիցս դուրս չգամ, թշերս ամոթից վառվում են։ Տխուր ու հոգնած ոտքերս դեպի տուն եմ քաշ տալիս։ Նրա վերջին բառերն ամենից շատ են ցավ պատճառում։

– Դու խուզարկու չես, Ագա՛թա։ Դու տասներեք տարեկան դպրոցական աղջիկ ես։ Ու եթե էսպես շարունակես, դպրոցից էլ կզրկվես։

Այս խոսքերից բարկանում եմ, բայց ախր ճիշտ է ասում, չէ՞։ Ես իսկական խուզարկու չեմ ու այսօր գնահատականներիցս շատ ավելի մեծ բան եմ վտանգել։ Չգիտեմ, թե սևազգեստ մարդն ով էր, բայց գիտեմ, որ էլ չեմ ուզում հայրիկի անվտանգության մասին մտածել։ Երևի ժամանակն է, որ մոռանամ հանցագործություններ հետաքննելու մասին․․․

Մտնում եմ տուն, Օլիվերը միանգամից սկսում է մլավելով քսմսվել ոտքերիս։

– Լա՛վ, լա՛վ, համբերի՛ր,- փնթփնթում եմ ես։

Պայուսակս գցում եմ ու գնում խոհանոց։ Պահարանից մի տուփ կատվի կեր եմ հանում։ Դոնդողանման միսը լցնում եմ Օլիվերի կերակրաթասի մեջ։ Մի քանի պատառ ուտում է, հետո դադարում ու նորից սկսում մլավել։

– Ծարա՞վ ես, ես էլ․․․

Նրա ջրամանը վերցնում եմ ու գնում ծորակի մոտ։ Ծորակը բացում եմ, ու մի պահ ոչինչ չի հոսում։ Մի երկու կաթիլ ջուր է հոսում, թշշոց ու խշշոց է լսվում, ու հանկարծ ծորակից ինչ-որ բան է գալիս, որը հաստատ ջուր չէր։ Զարմացած, մի քայլ հետ եմ քաշվում ու նայում, թե լվացարանը ոնց է լցվում թանձր կարմիր տիղմով։ Զանգվածը համասեռ չէ, այլ շիլայի պես գունդ-գունդ ու արյան պես կարմիր։ Ասես լվացարանը թարմ մակարդուկով լցված լինի։ Այնքան խիտ է, որ լվացարանի անցքից չի գնում, թշշում է ու փուչիկ-փուչիկ լինում։ Ահավոր գազ է։ Ողջ խոհանոցը լցվում է սրտխառնոց առաջացնող հոտով։

Ուշքի գալով գնում եմ, որ ծորակը փակեմ։ Նյութը մնում է լվացարանի մեջ, անցքով չի գնում։ Դարակից պատարաքաղ եմ հանոմ ու սկսում ծակծկել նյութը։ Կռանում եմ լվացարանի վրա, ոչ ավելի լավ տեսնեմ ու պատարաքաղով խառնում եմ կարմիր տիղմը։ Հանկարծ աչքերումս կսկծոց եմ զգում ու սկսում եմ խեղդվել։ Խոհանոցի օդը թունավոր գոլորշիներով է լցված։

Արագ բացում եմ պատուհանը, գրկում եմ Օլիվերին ու տանում հետնաբակ։ Դրսում չարագույժ լռությունը պատել է Լոնդոնը։ Հեռվում շչակներ են սուլում, մի ուղղաթիռ է պտույտներ տալիս։ Ինձնից անկախ վախենում եմ։

4․4.25

Մտա տուն, տեսա, որ հայրիկը տիղմով է պատված։ Ամբողջ Լոնդոնը տիղմով է լցված։ Լուրերի բոլոր ալիքներով դրա մասին էին խոսում։

Ոնց կարող էի մտածել, որ հետախույզ չեմ դառնա։ Մտածեցի, որ տիկին Օլիվեյրան կապված է սրա հետ։

Իսկույն դուրս եկա սենյակիցս, հագնվեցի <<ոչ>> կասկածելի մարդու նման և գնացի մոտակա հեռախոսի բուդկան։ Այգուն մոտ էր ինձ ծանոթ հիվանդանոցը, իմ կույրաղիքը այդտեղ են հանել։ Հինգ րոպեի ճանապարհ է ոտքով։ Իմ մտքում հիշելով հիվանդանոցի համարները արագ <<փոխում>> էի։ Գտա՛, զանգեցի հիվանդանոց։ Միացրեցի ֆրանսիական աքցենտը և խոսացի այնպես, ոնց որ Դ․ Օլիվեյրան իմ մորաքույրը լիներ։ Իրեն տեսնելու ժամանակը անցել էր, պետք էր վաղը գալ։

Մտքումս ասեցի <<Ապրես, Ագա՛թա>>, որովհետև հիմա ես գիտեմ նրա սենյակի համարը։

Գնացի հիվանդանոցի ետևի մուտք և շեղեցի պահակին։ Մտա հիվանդանոց և քիչ էր մնում բռնվեի քույրերի կողմից։ Մթություն էր, երկար միջանցք էր։ Երկու կողմից փակ դռներ։ Բոլոր դռների վրայի անունները կարդալով փորձում եմ գտնեմ Դ․ Օլիվեյրային։

Ամեն սենյակում չորս հիվանդ էր, իսկ Դ․ Օլիվեյրայի սենյակում միայն նա էր։ Բռնակով ուզում էի դուռը բացեի, բայց փակ էր։

4.11.25

Ես գիտեմ, որ հիվանդանոցներում դռների կողպեկները վատ են փակում, որ հանկարծ ինչ-որ բան լինի դրսից հեշտ լինի բացվել։ Մազակալս վերցրեցի և կամաց բացեցի դուռը։

Որպեսզի բուժքույրը ինձ չնկատի, լուռ-լուռ մտնում եմ սենյակը։

– Բարև․․․- հասցնում եմ ասել, երբ մի ծանր բան թրխկում է ծոծրակիս։ Ընկնում եմ հատակին։

Հանկարծ լույսը վառվում է․

– Ո՞վ ես,- հնչում է պրոֆեսոր Դ․ Օլիվեյրայի ձայնը։

– Անունս Ագաթա է,- ասում եմ ես։

– Քեզ ո՞վ է ուղարկել,- սուր հայացքով նայում է ինձ վրա։

– Ոչ ոք էլ չի ուղարկել, առավոտը այգում ես էի Ձեզ գտել։

– Շտապօգնությունը դո՞ւ էիր կանչել։

– Այո։

Նա վերադառնում է մահճակալի մոտ։

– Քեզ ի՞նչն է ստիպել գիշերվա կեսին գալ Սբ Մարիա մի հիվանդանոց գալ։

– Ուզում էի խոսել Ձեզ հետ։ Ձեր այցեքարտում գրած էր, որ դուք ջրաբանության պրոֆեսոր եք։

Պրոֆեսոր Դ․ Օլիվեյրան հետո ինձ ասաց, որ դուրս կհանի սենյակից, որովհետև խանգառում եմ իր հանգիստը։

– Բայց․․

– Ո՛չ մի բայց,- ասաց նա և սեղմեց շտապ օգնության կոճակը։ Ես արագ սենյակից դուրս եկա։

– Հե՛յ, դու այստեղ ի՞նչ ես անում,- ասաց բույժքույրերից մեկը։

Ես արագ դուրս եկա հիվանդանոցին և տեսա Բրիանային (ԿԿ-ներից մեկը)։

– Ո՞նց է,- ասաց նա։

– Ո՞ւմ հետ ես։

– Պրոֆեսորի,- նա այնպես ասաց, ոնց որ ԿԿ-ներից մեկը չլիներ։

– Դո՞ւ որտեղից գիտես դրա մասին։

– Ե՞ս․․․ ես կարդացել եմ այդ դեպքի մասին։

Բայց այդպիսի դեպքերի մասին չեն գրում։ Նա առաջարկեց ինձ իր եղբոր մեքենայով տուն գնամ, իսկ ես հրաժարվեցի, ի վերջո ԿԿ-ներից է։ Արագ գնացի տուն։

4.19.25

Ուզում էի հայրիկիցս շուտ արթնանալ, բայց նա ավելի շուտ ինձ արթնացրեց, հարցնելով թե ինչու եմ հատակին քնած։

Ջրի կամ կարմիր տիղմի պատճառով դպրոցները փակվել էին, բացի Սենթ Ռիջիսից (որտեղ որ ես եմ սովորում)։

Առաջին դասը պարի դասն էր, մեծ դահլիճում։ Լիամը ինձնից շուտ էր եկել, արդեն հագնվել էր։ Նա իմ պարի զույգն է։

Բրիանան ԿԿ-ներից հեռու էր նստած, իսկ ԿԿ-ները փսփսալով կարծես իր մասին խոսային։

Լիամին պատմեցի ամեն ինչը, խնդրեցի, որ ինձ օգնի։ Զույգերով փոխվելու արանքում մտածեց և համաձայնվեց։

5.16.25

Արագ-արագ մտածում եմ, ալիքը փոխելով։ Հետո ամեն ինչ պարզվեց։ Ագաթա Քրիստիի <<Առեղծվածային պատահարներ Սթայլզում>> գրքի վերջում հռոմեական թվեր են գրած։ Այդ թվերը մայրիկս էր գրել։ Նա ինձ համար ուղերձ է թողել, որ բացահայտեմ։ Հուզված, փորձում եմ լուծել այս ամենը։ Երբ ավելի փոքր էի, տեսել էի այս ծածկագիրը, բանալու նկարը, բայց անիմաստ էի կարծել։ Իսկ հիմա կաշվիցս դուրս եմ գալիս, որ լուծեմ։

Այսքան ժամանակ մայրիկիս ուղերձը չէի նկատել․․․

Հռոմեական թվերը խառն էին։

IVIVXIIVIIIXIIIVIIIXIIVII

Մտածեցի, որ կարող են բաժանվել առանձին թվերի։ Այն բաժանվում էին գրքերի մասերով։

Ճիշտ գիրքը վերցրեցի, ճիշտ էջը, նախադասությունը։ Գրքի մեջ փոս էր և գրպանիկ։ Գրպանիկի մեջ էլ բանալին էր։

5․23․25

Երեկվանից մտքիս մեջ բանալին է։ Իսկական բանալի էր, ծանր, աշխատող։ Բայց ի՞նչ բանալի էր։

Իջնում եմ հայրիկիս մոտ։ Տեսնում եմ, որ դռան առաջ ծրար է դրված։ Հասցե և անուն չկա, միայն գրված է ՝ <<Ագաթային>>։ Բացում եմ ծրարը, ծրարից ընկնում է ինչ-որ բան։ Գրված է <<Չի կարելի մարդկանց լրտեսել>>։ Վախեցած մտածում եմ, որ ինձ լրտեսում են։ Ծրարի մեջ թոռոմած ծաղկաթերթ էր։ Հիշում եմ, որ այդ նույն ծաղկիներից հայրիկիս այգում կա։ Վազում եմ այգին և տեսնում, որ թուփը գլխատել են, իսկ թերթերը արևի տակ թոռոմում են։ Արագ հավաքում եմ ծաղկաթերթերը և դնում տոպրակի մեջ ծրարի հետ։

Հայրիկիս հետ փոքրիկ զրույց ունենալուց հետո, նա ասաց, որ երեկվա մարդու հետ խոսալուց ինձ մասին է խոսացել։ Ասել է, որ մեծանամ խուզարկու եմ դառնալու։

Արագ փախնում եմ և գնում տետրի մեջ գրեմ այս ամենը։

Աչքիս պոչով գետնին ընկած մի բան, թղթի մի բարակ զոլիկ եմ նկատում։

– Իհա՛րկե,- գոչում եմ ես, երեկ գիշեր գրքի միջից ընկած էջանշանը ճանկելով։ Բանալին գտնելուց այնքան էի ոգևորվել, որ դրա մասին լրիվ մոռացել էի։ Գույնը գցած սև սպիտակ նկար է, անձնագրի նկարից հազիվ թե մեծ լինի, և պատկերում է մուտքը վանդակած թունել։ Նրա մոտից մի արահետ տանում է դեպի երկաթե ճաղաշարով ծածկված մի փոքրիկ բացվածք։

Ես գիտեմ այդ թունելը։ Մի պահ հիշողությունս պրպտում եմ։ Գտա՛, Հայդ Փարքի թունելնրից է, Սերփենթայնի եզրին է գտնվում։ Երևի թունելն ուղիղ լճակի տակով է անցնում։ Միշտ մտածել եմ, որ մի տեսակ ջրհորդան է։

Իմ գիրքը

Փոքրիկ վհուկը
Փոքրիկ վհուկն անախորժություններ ունի

Կար չկար մի վհուկ կար, որը ընդամենը հարյուր-քսանյոթ տարեկան էր, իսկ դա վհուկի համար շատ քիչ է։ Նա ապրում էր անտառում ՝ խրճիթում։ Խրճիթը մեծ չէր, բայց Փորքիկ վհուկը ավելի մեծ տուն չէր էլ կարող պատկերացնել։ Վհուկի տունը առանց վառարանի տուն չէր, բոլոր վհուկները պետք է վառարաններ ունենան իրենց տներում։

Փոքրիկ վհուկը մի խոսացող ագռավ ուներ, որը ոչ թե միայն <<բարի լույս>> կամ <<բարի երեկո>> էր ասում, այլ նաև ուրիշ բաներ էր գիտեր։ Նա շատ իմաստուն էր։

Օրական գրեթե վեց ժամ Փոքրիկ վհուկը անցկացնում էր կախարդել սովորելով։ Եթե ուզում ես կախարդելով ինչ-որ բանի հասնել, ծուլանալու իրավունք չունես։ Սկզբում պետք է սովորել հեշտ կախարդանքները, հետո էլ բարդերը։ Պետք է կախարդանքների գիրքը լավ ուսումնասիրել և ոչ մի առաջադրանք բաց չթողնել։

Փոքրիկ վհուկը հասել էր գրքի երկու հարյուր տասներեքերորդ էջին։ Այդ պահին նա սովորում էր, թե ոնց անձրև առաջացնել։ Նստել էր վառարանի դիմացի նստարանին, ծնկին դրել էր կախարդանքների գիրքը և կախարդում էր։ Ագռավը, նստած կողքին դժգոհում էր։ Առաջին անգամ սպիտակ մկներ տեղացին, երկրորդ անգամ գորտեր, երրորդ անգամ եղևնու կոներ․․ Տեսնես հիմա անձրև կտեղա՞։

Փոքրիկ վհուկը չորրորդ անգամ փորձեց անձրև առաջացնել, բայց անձրևի տեղը թան եկավ։

Ագռավը փնթփնթաց, որ այդ ամենը նրանից է, որ Փոքրիկ վհուկը չէր կողմնորոշվում կախարդանքի վրա։

Փոքրիկ վհուկն էլ զայրացած էր, որովհետև այսօր Վալբուրյան գիշերն է, որտեղ հավաքվում են բոլորր վհուկները և պարում, իսկ Փոքրիկ վհուկը շատ փոքր էր, դրա համար իրեն չէին թողում այնտեղ։

Նա որոշեց թաքուն գնալ այդտեղ։

Մարդասպան կատվի օրագիրը

11․1․24

Дневник кота убийцы

Ոչ հաջող նկարը

Էլլին կատվի տերն է, փոքրիկ աղջիկ է, կատուն Տաֆֆին է, ով որ այս ամենը պատմում է։

Ես ջղայն նայում էի Էլլիի մայրիկին։ Նա էր ամեն ինչում մռռեղավոր։ Նա էր իմ սիրած տեղը զբաղացրել բազմոցին։ Դե, էն փափուկ բարձը, որի վրա միշտ արևի շողերն էին ընկնում։ Ես միշտ այդտեղ եմ նստում, որպեսզի պատուհանին նայեմ։

Հենց այդտեղից բացվում է սիզամարգի տեսարանը, որտեղ լցվում են փոքրիկ թխվածքները, իրանք այդպես թռչել են սովորում։
Նյամ-նյամ․․

Այդ դրա պատճառով էլ ես ջղայն նայում էի Էլլիի մայրիկին։ Նրան հասնում է։ Ես ուղղակի նշան էի տալիս, որպեսզի նա մի փոքր ինձ տեղ տա, իսկ ես այդտեղ մի փոքր քնեմ։

Մեզ, կատուներիս, առանձ քնելու չի կարելի։

Պատկերացնում ե՞ք, ես ուղղակի այդտեղ կանգնել էի ու նայում էի նրա վրա։ ԵՎ ՎԵՐՋ։

Լավ, մի քիչ էլ աչքեր էի սարքում։ Բայց նա սկի դա չէր նկատում։

Այդ ժամանակ նա մտածում էր արվեստով զբաղվել

Նա բարձրացրեց իր աչքերը, և տեսնելով իմ ջղայն ռոժը, նա ասաց․

– Վայ, Տաֆֆի։ Ինչպիսի նյարդայնացած դեմք ունես, ինչպիսի՜ զվարճանք։

Ես ատում եմ, երբ ինձ վրա ծիծաղում են, այդ պատճառով էլ ավելի վատ սկսեցի նայել։ Գիտե՞ք ինչ, նա վերցրեց իր պայուսակը, հանեց ֆոտոապարատը և նկարեց ինձ։ Ես շատ ջղայն և վատ դեմք ունեի։ Ոչ հաջող նկար էր։ Բայց նրան, ոնցոր թե դուր եկավ, և նրան մի միտք հասավ։

– Իսկ ինչո՞ւ ֆոտոնկարիչ չդառնամ,- ասաց նա։

11․15․24

Ուփս․․․

Գիտե՞ք հեո ինչ եղավ։ Նա գնաց, տպեց նկարը, ձևափոխեց մի փոքր և կախեց հյուրասենյակում։

Դե ես էլ այդ նկարը, որ չէի սիրում․․

Լավ, լավ, ծռեք ճանկերս, դե հիմա փչացրեցի ես այդ նկարը։ Նեռվերիս վրա ազդում էր։ Էլլիի մայրիկն էլ, տեսնելով այդ ամենը, շշմած աչքերով, նկարը ձեռքին վրաս էր նայում։ Մանրիկ-մանրիկ կտորներ էին թափված խալու վրա։ Միայն այնտեղ չէին։ Սեղանի վրա ականջն էր, լամպի վրա էլ պոչիս կեսն էր։

– Թաթը գտել եմ, պատուհանագոգին է,- հանկարծ բացականչեց Էլլին։

Մի քանի լռության րոպե հետո նա նորից խոսաց։

– Տաֆֆի՜,- ասաց նա,- մայրիկի առաջին նկարը փչացրեցի՜ր, ոչ թե փչացրեցիր, այ ոչնչացրեցի՜ր։

Ինչպիսի՜ ողբերգություն, ինձ թվում է, որ համաշխարհային նկարչության թանգարանում իրար մազ չէին ճղի, եթե նրանց հասներ այս լուրերը։ Ես թաթիկովս ավելի լավ կնկարեի։ Դե հիմա նկար է էլի, ծանր մի տարեք։

Իմ գիրքը (Պապիկս բալենի էր)

Այս վերջերս ես կարդացել եմ Պապիկս բալենի էր գիրքը։

Այս հեքիաթը փոքրիկ երեխայի մասին է, ով շատ էր կապված իր Օկտավիանոս պապիկի հետ։ Ոչ մեկ նրան այդքան լավ չի հասկանում, ինչպես նա։ Ցավոք գիրքը տխուր է։ Պապիկը իսկական գիժ էր (լավ իմաստով)։ Բալենիի անունը Երջանիկ է։

Օկտավիանոս պապիկը իր վերջին տարիները տխուր է անցկացրել, սպիտակ սենյակում, սպիտակ անկողնում․․

Գիրքը գրել է Անջելա Նանետտին։ Շատ հուզիչ պատմվածք է։ Երբ պապիկը մահանում է, երեխան շատ է կապվում Երջանիկի հետ։ Երջանիկը ինչ ասես ապրում է։

Գիրքը իտալական է, իսկ թարգմանությունը հիասքանչ է։ Գիրքը նկարներով է, դա էլ դարձնում է գիրքը ավելի հետաքրքրիր, քանի որ այդպես դու պատկերացնում ես տեսարանը, հերոսների զգացողությունները․․․